Abp Henryk Muszyński

Abp Henryk Muszyński – sylwetka nowego prymasa Polski

19 grudnia odbędzie się uroczysta inauguracja posługi prymasowskiej abp. Henryka Muszyńskiego. Nowy prymas Polski jest profesorem nauk biblijnych, członkiem Rady Stałej Konferencji Episkopatu Polski, członkiem Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan oraz członkiem Kongregacji Nauki Wiary. Jest również organizatorem i gospodarzem Zjazdów Gnieźnieńskich będących kontynuacją pierwszego historycznego Zjazdu Gnieźnieńskiego w roku 1000.

Dzieciństwo i lata szkolne

Abp Henryk Muszyński urodził się 20 marca 1933 roku w Kościerzynie jako trzecie dziecko Marii i Franciszka Muszyńskich. Ojciec pracował jako urzędnik w Starostwie w Kościerzynie, a matka prowadziła dom. Wychowany w atmosferze głębokiej religijności i tradycji patriotycznej wyniósł z domu rodzinnego miłość do Boga, Kościoła i Ojczyzny. 1 września 1939 roku wspólnie z rówieśnikami miał iść po raz pierwszy do szkoły. W przygotowany wcześniej tornister zamiast książek matka spakowała mu jednak najpotrzebniejsze rzeczy. Bliskość granicy niemieckiej sprawiła, że cała rodzina została ewakuowana poprzez Warszawę, Lublin, Chełm Lubelski do samego Bugu. Nie zdecydowała się jednak na przekroczenie rzeki. Matka wróciła wraz z dziećmi do swojej rodzinnej wioski Wysin niedaleko Kościerzyny, ojciec natomiast ukrywał się aż do czasu zakończenia akcji specjalnych, których skutkiem było wymordowanie prawie całej inteligencji polskiej na Pomorzu. Po zakończeniu wojny przyszły arcybiskup gnieźnieński nadrabiał zaległości z zakresu Szkoły Podstawowej, a w 1947 roku zaczął naukę w Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Józefa Wybickiego w Kościerzynie.

Powołanie kapłańskie i studia

W jednym z wywiadów abp. Muszyński przyznał, że o kapłaństwie zaczął myśleć dopiero pod koniec nauki w liceum. Niemały wpływ na decyzję miały przeżycia wojenne, które – jak mówił – pozostawiły w jego pamięci niezatarty ślad i potęgowały potrzebę służenia Bogu i ludziom. Po zdaniu matury w 1951 roku złożył wymagane dokumenty do Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie i został przyjęty. Będąc na trzecim roku stracił ojca. By zarobić na książki i pokryć wydatki związane ze studiami często podejmował w czasie wakacji pracę. Po sześciu latach studiów, 28 kwietnia 1957 roku przyjął święcenia kapłańskie z rąk bp. Kazimierza Kowalskiego w katedrze w Pelplinie. Po latach przyznał, że nie przypuszczał wówczas do jakich zadań zostanie w przyszłości powołany. Chciał pracować w małej wiejskiej parafii i wierzył, że do takiej właśnie posługi przeznaczył go Pan Bóg.

W 1960 roku został jednak skierowany na studia biblijne na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, gdzie w 1963 roku obronił pracę licencjacką nt: „Zwrot czynić prawdę w pismach św. Jana”. Kolejnym etapem były biblistyka w Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie, gdzie w 1964 roku obronił licencjat z nauk biblijnych na podstawie pracy „Barabbas – oder Jesus – Barabbas? Textkritische Untersuchung zur Authentizität von Mt 27,16-17”. W latach 1965-1967 studiował we Franciszkańskim Instytucie Biblijnym w Jerozolimie, gdzie w 1967 roku obronił doktorat z teologii. Tytuł pracy brzmiał: „Der Fundamentbegriff im Alten Testament. Archäologie und Exegese”. W latach 1967-1968 odbył studium i badania naukowe w Instytucie Badań Qumrańskich w Heidelbergu, a w 1973 roku obronił w Rzymie pracę doktorską z nauk biblijnych na podstawie rozprawy „Fundament, Bild und Metapher in den Handschriften aus Qumran. Studium zur Vorgeschichte des ntl. Begriffs themelios“.

Wykładowca i naukowiec

Po powrocie do rodzinnej diecezji rozpoczął w 1968 roku pracę w Wyższym Seminarium Duchownym w Pelplinie. Był prefektem studiów i jednocześnie wykładowcą Pisma Świętego. Pełnił także funkcję diecezjalnego referenta do spraw laikatu. W 1973 roku został adiunktem przy katedrze biblistyki na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. Prowadził seminarium naukowe na teologii ogólnej stacjonarnej i zaocznej, a także na Studium Pastoralno-Biblijnym i specjalizacji biblistyki. W tym czasie przygotowywał pracę habilitacyjną na temat „Chrystus – fundament i kamień węgielny Kościoła w świetle tekstów qumrańskich”, którą obronił w 1979 roku. Dwa lata później otrzymał nominację na stanowisko docenta, a w roku 1986 Rada Państwa nadała mu tytuł profesora nadzwyczajnego. W Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie, z którą związany był bardzo blisko aż do 1991 roku, pełnił funkcję prodziekana (1981-1983) i dziekana (1985-1986) Wydziału Teologicznego. Był także kierownikiem Katedry Starego Testamentu przy Wydziale Teologii ATK oraz kuratorem archeologii chrześcijańskiej i równocześnie kierownikiem Katedry Archeologii Starożytnego Bliskiego Wschodu.

Biskup włocławski, arcybiskup gnieźnieński

W 1985 roku papież Jan Paweł II mianował ks. prof. Henryka Muszyńskiego biskupem pomocniczym diecezji chełmińskiej. Nowo mianowany biskup przyjął sakrę biskupią 25 marca 1985 roku w Pelplinie. Jako sufragan został mianowany proboszczem w parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gdyni oraz wikariuszem biskupim dla Wybrzeża Gdyńskiego. Mimo licznych obowiązków duszpasterskich nadal intensywnie pracował naukowo i dydaktycznie. Wykładał w seminarium duchownym w Pelplinie, na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie, a także kierował Diecezjalnym Studium Teologicznym w Gdyni oraz dokształcaniem teologicznym kapłanów i świeckiej inteligencji.

23 grudnia 1987 roku papież Jan Paweł II mianował go biskupem ordynariuszem diecezji włocławskiej. Pomimo licznych obowiązków związanych z codzienną posługą biskupią, nadal dojeżdżał do Warszawy, by wykładać na Akademii Teologii Katolickiej. W 1991 roku przygotowywał diecezję do wizyty Papieża Polaka we Włocławku. Prowadził m.in. radiowe i telewizyjne katechezy o Dekalogu, który stanowił główny temat IV Pielgrzymki papieża Jana Pawła II do Ojczyzny. Jako biskup włocławski starał się także o rozpoczęcie procesu beatyfikacyjnego bł. bp. Michała Kozala i jego 114 towarzyszy męczeństwa, co miało miejsce 26 stycznia 1992 roku.

Dwa miesiące później, 25 marca 1992 roku, z woli papieża Jana Pawła II, w ramach reorganizacji administracyjnej Kościoła w Polsce został arcybiskupem metropolitą gnieźnieńskim, pierwszym po 173 latach ordynariuszem najstarszej diecezji w Polsce na stałe rezydującym w Gnieźnie. W czasie jego posługi miasto św. Wojciecha wraz z całym Kościołem diecezjalnym przeżywało wiele ważnych rocznic i wydarzeń. W 1995 roku odbył się III Powojenny Synod Archidiecezji Gnieźnieńskiej, w 1997 roku pod przewodnictwem papieża Jana Pawła II Kościół gnieźnieński obchodził 1000. rocznicę śmierci św. Wojciecha, w roku 2000 natomiast odbyły się obchody 1000. rocznicy Zjazdu Gnieźnieńskiego z udziałem prezydentów pięciu państw europejskich.

Abp Muszyński był również inicjatorem i gospodarzem kolejnych Zjazdów Gnieźnieńskich: „Qvo vadis Europo” w 2003, „Europa ducha” w 2004 roku, „Europa dialogu” w 2005 roku, „Człowiek drogą Europy” w 2007 roku. W marcu 2010 roku odbędzie się VIII Zjazd Gnieźnieński, którego hasłem przewodnim będzie „Rodzina nadzieją Europy”.

Pod przewodnictwem metropolity gnieźnieńskiego odbyły się również w 2009 roku obchody 1010. rocznicy kanonizacji św. Wojciecha – patrona Polski i archidiecezji gnieźnieńskiej. W uroczystościach odbywających się u grobu biskupa – męczennika uczestniczyli przedstawiciele parafii mających za patrona św. Wojciecha z Polski i Europy. W czerwcu tego roku archidiecezja gnieźnieńska świętowała także 30. rocznicę pierwszej pielgrzymki papieża Jana Pawła II do Ojczyzny i do Gniezna. Arcybiskup gnieźnieński podjął również starania o ożywienie kultu bł. bp. Michała Kozala, który został patronem wszystkich umęczonych w czasie II wojny światowej na terenie metropolii gnieźnieńskiej.

W służbie Kościołowi

Działalność abp. Muszyńskiego nie ogranicza się jednak do aktywności w obszarze Kościoła diecezjalnego. Na przestrzeni lat pełnił i pełni nadal wiele ważnych funkcji w Kościele w Polsce, Europie, a także w Watykanie. Metropolita gnieźnieński był członkiem Rady Stałej Episkopatu Polski, Rady II Ogólnopolskiego Synodu Plenarnego oraz pełnił funkcję w Podkomisji Biblijnej Episkopatu Polski. W latach 1989 – 1994 roku był Przewodniczącym Komisji Episkopatu Polski do spraw Dialogu z Judaizmem. Dzięki jego czynnemu zaangażowaniu na tym polu, podejmowany od kilku lat dialog przynosi owoce i pozwala właściwie spojrzeć i rozwiązać wiele problemów, które narosły przez wieki między Polakami i Żydami. Zasługą metropolity gnieźnieńskiego jest także otwarty w 1994 roku w warszawskiej ATK Instytut Dialogu Katolicko-Żydowskiego.

Abp Muszyński był również czterokrotnie w roku 1990, 1994, 2001 i 2005 jednym z delegatów Episkopatu Polski na Światowy Synod Biskupów. Ponadto, przez trzy kolejne kadencje w latach 1990-1994, 1994-2001 oraz 2001-2005, był członkiem Rady Stałej Synodu Biskupów. W 1994 roku został wybrany Wiceprzewodniczącym Konferencji Episkopatu Polski. Funkcję tą pełnił do 1999 roku. Do 2002 roku był również Przewodniczącym Komisji Episkopatu Polski do spraw Nauki Katolickiej oraz w latach 1994 – 2005 Współprzewodniczącym Zespołu do spraw Kontaktów Episkopatów Polski i Niemiec (tzw. Grupa Kontaktowa).

W czerwcu 1994 roku został mianowany przez papieża Jana Pawła II członkiem Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan, której członkiem jest do dziś. W latach 1994-1999 był Wiceprzewodniczącym Rady Naukowej Episkopatu i członkiem Komisji Duszpasterstwa Ogólnego. Od 1996 do 2000 roku pełnił również funkcję Przewodniczącego Krajowego Komitetu Organizacji Wielkiego Jubileuszu Roku 2000. Od 1999 do 2005 roku był także Delegatem Konferencji Episkopatu Polski ds. kontaktów z Komisją Episkopatów Wspólnoty Europejskiej (COMECE). We wrześniu 2002 roku papież Jana Pawła II mianował go również członkiem Kongregacji Nauki Wiary, w której pracach uczestniczy do dziś.

Nagrody, medale, wyróżnienia

Metropolita gnieźnieński abp Henryk Muszyński jest laureatem wielu nagród, medali i wyróżnień m.in.: nagrody naukowej imienia Leopolda Lucasa – Fakultetu Protestanckiego Uniwersytetu w Tybindze za zasługi w dziedzinie wzajemnego porozumienie polsko-żydowskiego (Tybinga 1997); nagrody Polskiego Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków imienia Księdza prof. Janusza Stanisława Pasierba: Conservator Ecclesiae za zasługi na polu konserwacji zabytków, a zwłaszcza Katedry Gnieźnieńskiej (Kraków 1998), odznaki Zasłużony dla Miasta, Województwa i Regionu (Bydgoszcz 1998) oraz medalu Buber – Rosenzweig – Medaille, przyznanego przez Niemiecką Radę Koordynacji Towarzystw Współpracy Chrześcijańsko-Żydowskiej, za budowanie porozumienia między chrześcijanami i Żydami oraz Polakami i Niemcami (Berlin 1999). Jest również Honorowym Obywatelem Włocławka (1992), Kościerzyny (1998), Mogilna (2002), Gniezna (2007) i Gołańczy oraz Gnieźnianinem Roku 1995.

Został również odznaczony przez prezydenta Niemiec Wielkim Krzyżem Zasługi z Gwiazdą Republiki Federalnej Niemiec (2001) oraz przez prezydenta Polski Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (2002). W roku 2003 Wydział Teologiczny Uniwersytetu Friedricha Wilhelma w Bonn uhonorował go tytułem doctor honoris causa. W 2004 roku został odznaczony Medalem Kazimierza Wielkiego za zasługi dla miasta Bydgoszczy, a także najwyższym wyróżnieniem Towarzystwa im. Hipolita Cegielskiego w Poznaniu – Statuetką Złotego Hipolita i godnością Wybitnej Osobistości Pracy Organicznej.

W 2005 roku otrzymał Medal Koronacyjny za zasługi dla Grodu Lecha i jego mieszkańców, w 2007 Nagrodę Wojewody Wielkopolskiego i Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków za opiekę nad zabytkami w Województwie Wielkopolskim. W tym samym roku uhonorowanego go także Złotą Odznaką Honorową Katolickiego Stowarzyszenia Civitas Christiana oraz najwyższym wyróżnieniem Stowarzyszenia Biblistów Polskich „za wybitne zasługi dla biblistyki polskiej”.

Jest również laureatem nagrody Pontifici (Budowniczy mostów) Klubu Inteligencji Katolickiej w Warszawie, którą otrzymał w 2007 roku w uznaniu zasług w szerzeniu wartości dobra wspólnego, dialogu i poświęcenia na rzecz bliźnich. Rok później został odznaczony honorową odznaką Za zasługi dla Związku Inwalidów Wojennych Rzeczypospolitej Polskiej. Wydział Humanistyczny Uniwersytetu im. Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy przyznał mu także tytuł doktora honoris causa. W bieżącym roku otrzymał Medal XXX-lecia Restytucji Orderu św. Stanisława, Biskupa i Męczennika.

Metropolita gnieźnieński abp Henryk Muszyński jest również autorem licznych prac naukowych oraz kilku haseł do Encyklopedii Katolickiej. W jego twórczości naukowej i popularno-naukowej dają się wyodrębnić następujące zasadnicze grupy tematyczne: prace z zakresu biblistyki, kapłaństwa, dialogu chrześcijan z wyznawcami judaizmu, duchowej jedności Europy. Liczba wszystkich publikacji (artykułów, wywiadów, recenzji, książek) wynosi obecnie prawie 370 pozycji.

za: KAI
foto: internet

Top